İbn Battuta Seyahatnamesi

GÜLSÜN UÇAR

Edebiyat biliminin önemli bir yazım türü olan seyahatnameler; yazıldığı dönemin tarihine, siyasetine, sosyal yaşantısına, kültürüne, adetlerine önemli ölçüde ışık tutmaktadır. Seyyah, tanıklık ettiği coğrafyanın
tarihini; yönetim, moda, gelenek, yaşam tarzı, yaşam standardı değişmiş olmasına rağmen, bir zaman
mevcut olan düzeni geleceğe taşımaktadır.

Türk edebiyatına ilk seyahatnameyi Mir’atü’l Memalik’le kazandıran Seydi Ali Reis’i, ‘‘Seyahat Ya Resulullah”
sözüyle meşhur Evliya Çelebi ve ilerleyen süreçte Ahmet MithatEfendi, Cenap Şehabettin gibi isimler “takip etmiştir.

Birinci kaynak olarak değerini her zaman koruyan seyahatnameler, son zamanlarda uzmanlık alanlarına göre tasnif edilmiştir. Örneğin Avrupa tarih alanında son otuz yılda hızlanan kadın çalışmaları tarihçileri, süreçleri incelerken seyahatnameleri birinci sırada kullanmaktadır. Doğu araştırmacıları açısından değerlendirirsek, Osmanlı tarihinde kadın araştırmaları incelenirken yerli isimlerin yanı sıra bir görevi gerçekleştirmek üzere Osmanlı topraklarına
gelen Jean Thevenot, Pietro Della Valle, Jean du Mont, La Motraye, Joseph de Tournefort, Robert Withers gibi çoğunluğu Fransız, Avrupalı isimlerin notları önemli kaynaklar olarak kullanılmaktadır. Günümüzde ikinci kaynak olarak değerlendirilen oryantalist yazarlardan Ronald Jenings gibi isimler de bu alanda önemli eserlere imza
atmıştır. Keza Sureyya Faruki, Gülgün Üçel Aybet de Osmanlı sosyal hayatını anlatırken, topraklarında gezinen seyyahların günümüze değin ulaşmış seyahatnamelerini kaynakçalarında sıkça anan güncel isimlerden
birkaçıdır. Ortaçağın en büyük tarihçisi olarak adlandırılan İbn Battuta da seyahatnamesiyle gerek Avrupa tarihçilerince gerekse Doğu dünyasında oldukça ünlü bir isme sahiptir.

Öte yandan herhangi bir alanda uzmanlaşarak yola çıkmamış olması, İbn Battuta’ya yöneltilen eleştirilerin başında
gelmektedir. Bu eleştiriyi bazı tarihçiler, 28 yıl süren gezisinin sonucunda beklenen kültür ve birikimi edindiğini savunarak, böyle bir eksik olsa bile seyahati sonunda fazlasıyla kapattığını vurgulanmaktadır.

Bu yazıyı paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir