Uzay Yolculuğuna Çıkmaya Hazır mısınız?

Dünyadakine benzer kayalık bileşenlere sahip gezegenleri belirtir. Dünya, Venüs ve Mars’ın elverişli atmosferleri vardır, fakat Merkür’ün atmosferi oldukça incedir. Yazara göre bu gezegenler çoğunlukla, sıvı metalik hidrojen ve biraz helyumdan oluşmuş iri kürelerin derinliklerine gömülü, küçük kayalık çekirdeklerden oluşurlar ve bulutlu atmosferlerle kaplıdırlar.

“Bütün güneş sistemi, donmuş buz ve kaya parçalarından oluşmuş Oort Bulutu adı verilen bir kabuk ile çevrilidir. Güneş sistemi ile en yakın yıldız arasındaki mesafenin yaklaşık dörtte birini kaplar. Hem Kuiper Kuşağı hem de Oort Bulutu gördüğümüz çoğu kuyrukluyıldızın kaynağıdır. Neredeyse büyün ana gezegenlerin, bazı cüce gezegenlerin ve bazı asteroitlerin doğal uyduları vardır. Bizim en aşina olduğumuz uydu dünyanın uydusu olan Ay’dır. Ay’ın yüzeyi insanların dünya haricinde ayak bastığı tek gezegendir. Mars’ın Phobos ve Deimos adında iki uydusu varken Merkür ve Venüs’ün hiç uydusu yoktur.”

Güneş Sisteminin Gezegenleri

Kitaba göre güneş sistemindeki bütün gezegenler yörünge denen bir yolu takip ederek güneşin etrafında seyahat ederler. Kepler Kanunları bu yolların özelliklerini tanımlamıştır. Bu kanunlara göre yollar elips biçimindedir. Güneş de elipsin iki odak noktasından birinde bulunur. Nesne ne kadar uzak bir yörüngedeyse güneşin etrafında dolaşması o kadar uzun zaman alır. Güneş ile nesne arasına bir çizgi çekilirse, Kepler Kanunları’na göre bu çizgi, nesne güneşin etrafında dönerken eşit zaman aralıklarında, eşit alanları tarar.

Yunan Gökyüzü Gözlemcileri

İlk Yunan gökyüzü gözlemcileri, gökyüzünde gezinen yıldıza benzer cisimlerden bahsederken “gezgin” kelimesini kullanırlardı. Bugün gezegen kelimesini, Plüton hariç güneş sisteminin sekiz gökcismi için kullanmaktayız. Gezegen bilimciler 2005 yılında Plüton’dan daha büyük olan Eris’i bulduklarında gezegen kelimesinin önemli olduğunu belirtmişlerdir. Bu durumda evrenin gizemini anlamak için önem taşımaktadır.

Kitaba göre gezegenleri şekillendiren güçler:

Volkanizma, volkanlar mineral zengini lavlar püskürttüğünde oluşur. Bu durum bizim gezegenimizde, Venüs’te ve Jüpiter’iin uydusu Io’da gerçekleşmektedir. Geçmişte Merkür ve Mars’ta da meydana gelmiştir.

Buzul volkanizması, buzlu maddenin yüzeyin altından fışkırdığı yerlerde olur; çoğunlukla dış güneş sisteminin donmuş uydularında meydana gelir.

Tektonizma, alttan gelen ısıyla bir gezegen ya da uydunun yüzey katmanlarını büker. Dünyadaki tektonizma, gezegenimizin yer kabuğunun altındaki kayaç levhalarının hareketlerinden kaynaklanır.

Aşınma ve erezyon yüzeyleri değişime uğratır. Dünyada rüzgârın taşıdığı kumlar yüzey şekillerini biçimlendirir ve akan sular yüzeyleri aşındırır. Bu durum aynı zamanda, rüzgârların tozlarını ve kumları yüzey boyunca savurduğu Mars’ta meydana gelir.

Yazara göre küresel kümler, evrendeki en yaşlı yıldız topluluklarıdır. Galaksinin tarihi kadar eski bir dönemde oluşmuşlardır. Yıldız yağmuru bölgelerinde özellikle de galaksilerin birbirleriyle çarpışıp etkileşime girdikleri yerlerde pek çok küresel küme bulunur. Bizim galaksimizde yaklaşık 100 tane küresel küme mevcuttur. Bu kümenin yıldızları çok yaşlı ve metal açıdan da fakirdir. Bu da onların evren hâlâ oldukça gençken oluştukları ve doğum bulutlarında birkaç tane ağır elementin var olduğunu gösterir.

Biliyor muydunuz?

Yedi Kız Kardeş

Ülker (Pleiades) astronomi standartlarınca epey genç yıldızlara sahip, 100 milyon yıl önce oluşmuş yıldız kümesidir. Binden fazla yıldızı kapsar ve bunların çoğu kırk üç ışık yılı uzaklıktaki bir alanda kümelenmişlerdir. Dünyadan çıplak gözle yedi parlak yıldızı görebiliriz. Teleskopla bakınca bunların etrafında, kümenin içinde geçmekte olduğu mavimsi bir gaz ve toz bulutlarıyla çevrili olduğunu görebilirsiniz. Kümedeki yıldızlar, Orion’un ayağının yakınındaki bir bölgeye doğru galaksi boyunca hareket ederken, kütle çekiminin etkisiyle yaklaşık 250 milyon yıl daha bir arada kalacaktır. Hareket ettikçe birbirlerinden uzaklaşmaya başlayacaklar.

Kitap: Evren 101 

Bu yazıyı paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir